کتابخانه بدون سانسور (The Uncensored Library) یک سرور و نقشه‌ی ماینکرفت (Minecraft) است که ۲۲ اسفند ۱۳۹۸ (۱۲ مارس ۲۰۲۰) با همکاری سازمان گزارشگران بدون مرز Reporters Without Borders (RSF) و آژانس تبلیغاتی DDB آلمان منتشر شد. ساختمان اصلی‌اش را با بیش از ۱۲٫۵ میلیون بلوک ساخته‌اند و داخل آن، مقاله‌ها و کتاب‌های درون‌بازی در تالارهای جداگانه چیده شده‌اند.
ایده ساده است: متن‌هایی که پیدا کردنشان در دنیای واقعی سخت شده، در یکی از پرمخاطب‌ترین بازی‌های دنیا نگه‌داری می‌شوند. این مقاله بیشتر از زاویه‌ی خود بازی به پروژه نگاه می‌کند: اینکه ساخت، طراحی تالارها و تجربه‌ی گشت‌وگذار در آن برای ما چگونه بوده است؟
چرا ماینکرفت؟
گزارشگران بدون مرز را چهار روزنامه‌نگار در سال ۱۹۸۵ در مونپلیه فرانسه تأسیس کردند و امروز سازمانی غیرانتفاعی است (بر اساس لایبرری‌ژورنال، آوریل ۲۰۲۲). مشکل RSF بیشتر به مخاطب برمی‌گردد تا محتوا، چرا که آزادی مطبوعات موضوعی انتزاعی و کمی خشک است، آن هم وقتی قرار باشد برای نوجوان‌ها توضیح داده شود، این موضوع پررنگتر هم می‌شود، این حرف را یکی از طراحان ارشد DDB که با لایبرری‌ژورنال صحبت کرده، گفته بود، که ما آن را نقل به مضمون بازگو می‌کنیم.
RSF و DDB چند پلتفرم را بررسی کردند و به ماینکرفت رسیدند که آن موقع بیش از ۱۴۵ میلیون بازیکن فعال ماهانه داشت. دلیل دوم فنی بود: متن را می‌شود به شکل کتاب داخل بازی ذخیره کرد، و خود بازی در جاهایی که بسیاری از سایت‌ها در دسترس نیستند معمولاً باز می‌ماند (به نوشته‌ی PC Gamer در مارس ۲۰۲۰).
ساخت و معماری در هفت ماه با ۲۴ سازنده
استودیوی BlockWorks که کارش ساختن سازه‌های بزرگ در ماینکرفت است، ساخت را به عهده گرفت. ۲۴ سازنده از ۱۶ کشور زیر نظر جیمز دلانی (James Delaney)، سرمعمار استودیو، هفت ماه روی پروژه کار کردند. فقط خود سازه سه ماه طول کشید. شرکت تولیدی MediaMonks هم کنار DDB در پروژه حضور داشت.
سبک ساختمان نئوکلاسیک است و یادآور کتابخانه‌ها و موزه‌های شناخته‌شده‌ی دنیا. یکی از طراحان به لایبرری‌ژورنال گفته هدف این بوده که بازدیدکننده همان کتابخانه‌ی ایده‌آل ذهنش را ببیند. همه‌ی شرکا بدون دستمزد کار کردند و کمک‌های مالی مستقیم به RSF می‌رسد. موسیقی متن درون‌بازی و آهنگ کمپین هم کار گروه Da House Music است.
گشت و گذار در تالارها
ورودی کتابخانه یک کتاب راهنما دارد که هدف و ساختار مجموعه را توضیح می‌دهد. فهرست و سیستم جست‌وجو در کار نیست، بازیکن روی نام یک کشور کلیک می‌کند و به تالار مربوطه منتقل می‌شود. به گفته‌ی طراح‌ها، تجربه‌ی اصلی همین ور رفتن و گشتن است، چون هر تالار ظاهر متفاوتی دارد و آدم را به دیدن تالار بعدی می‌کشاند.
طراحی تالارها یکدست نیست. در تالار ویتنام یک پاگودا هست که برای رسیدن به آن باید از یک هزارتو گذشت. در سالن مرکزی برزیل، چکشی بزرگ از سقف آویزان است و زیرش کتابی کوچک قرار دارد. در طبقه‌ی بالای سالن اصلی، پرچم همه‌ی کشورها دور تا دور فضا چیده شده و پشت هر پرچم، رتبه‌ی آن کشور در شاخص آزادی مطبوعات RSF و یک مقاله‌ی کوتاه درباره‌ی وضعیت رسانه‌ای‌اش دیده می‌شود. این شاخص ۱۸۰ کشور را پوشش می‌دهد.
هر متن هم به زبان اصلی نویسنده در دسترس است، و هم به زبان انگلیسی. البته یک استثنا هم وجود دارد: مقاله‌های عربی به شکل فایل صوتی ارائه شده‌اند، چون حروف عربی به اتصال بین حرف‌ها وابسته‌اند و یونیکد ماینکرفت نمی‌تواند درست نشانشان دهد.
چت درون‌بازی هم فعال است. یکی از سازندگان در خاطراتش تعریف می‌کند که در آنجا بحث‌ها از معنی آزادی بیان شروع شده و در نهایت به برگزیت و سیگار الکترونیکی رسیده.
برای ورود، آدرس visit.uncensoredlibrary.com را در بخش چندنفره (Multiplayer) وارد کنید، نقشه‌ی آفلاین را هم می‌توانید از سایت رسمی پروژه (با حذف visit. از ابتدای لینک سرور، به سایت رسمی هدایت خواهید شد) دانلود کنید. ما هم برای نگارش این مقاله، تمام تصاویر را از همان سایت اصلی استخراج کرده‌ایم.
فقط پیش از ورود به کتابخانه بدون سانسور ماینکرفت توجه داشته باشید که به گزارش PC Gamer در زمان عرضه، نسخه‌ی ۱٫۱۴٫۴ ماینکرفت جاوا لازم بوده، پس قبل از ورود به این دنیای پر از اطلاعات و جذاب، حتما نیازمندی‌های فعلی را از سایت رسمی کتابخانه چک کنید.
استقبال و گسترش
کتابخانه در سال ۲۰۲۲ جایزه‌ی پیبادی (Peabody Awards) بخش تعاملی را برد. پیبادی در معرفی خود نوشته:
بیش از ۲۰ میلیون بازیکن از ۱۶۵ کشور به مجموعه دسترسی داشته‌اند و از پروژه در مدرسه‌ها و دانشگاه‌ها به‌عنوان ابزار آموزشی استفاده می‌شود. تا آوریل ۲۰۲۲ تعداد کتاب‌ها از ۲۴۰ عدد گذشته بود.
پروژه با همان عرضه‌ی اول متوقف نشد. RSF در مارس ۲۰۲۶ تالاری برای ایالات متحده اضافه کرد که به‌جای سانسور مستقیم، سراغ فشارهای غیرمستقیم‌تر بر رسانه‌ها رفته (طبق بیانیه‌ی خود RSF). بعداً روزنامه‌ی The Star مالزی به احتساب این افزوده، شمار تالارهای کشوری را ده تا شمرده است. RSF در همان بیانیه تأکید کرده که این مشکل به یک نوع حکومت محدود نیست.
محدودیت‌ها و سوال‌های باز
- انتخاب متن‌ها با RSF است. سازمان با اجازه‌ی نویسندگان یا وارثانشان مقاله‌ها را برمی‌گزیند (لایبرری‌ژورنال)، پس کتابخانه یک آرشیو کامل و بی‌طرف نیست و باید آن را مجموعه‌ای گزینشی از یک سازمان با مأموریت مشخص دید.
- بعد از موج اول خبر، تعداد بازدید کم شد. دو سال پس از عرضه، لایبرری‌ژورنال از دست‌کم ۵۰ بازدیدکننده در هفته خبر داد، ما هم در تحقیقاتمان نتوانستیم عدد به‌روزتری پیدا کنیم.
- بعضی کشورها مانند روسیه، خود ماینکرفت را مسدود کرده‌اند (لایبرری‌ژورنال)، و در چنین کشورهایی سرور رسمی به کار کسی نمی‌آید. با این حال، پیبادی اشاره می‌کند که نقشه را می‌شود روی سرورهای دیگر هم منتشر کرد، به این معنی که مسدود کردن کامل پروژه سخت است.
- رابط کتاب ماینکرفت برای متن طولانی ساخته نشده. به همین دلیل، طبق لایبرری‌ژورنال، متن‌ها در حد یک مقاله نگه داشته شده‌اند و از کتاب کامل خبری نیست.
جمع‌بندی
اگر از تمام آنچه که در بالا گفته شد، بگذریم، سوال اصلی این است که این مجموعه چقدر به‌روز می‌ماند؟، هم عرضه‌ی اولیه و هم تالار آمریکا حوالی ۲۲ اسفند (۱۲ مارس) به پروژه اضافه شدند، پس اگر این الگو را ثابت در نظر بگیریم و به ادامه آن امیدوار باشیم، احتمالا بهار بعدی زمان مناسبی برای جستجوی دوباره باشد.
البته نباید فراموش کنیم که بازدید از این مجموعه طبق گزارشات پایدار است، پس پروژه‌ای نیست که فقط با موج خبر زنده بماند و بعد از مدتی خالی شود. در این صورت شاید بتوانیم امیدوار باشیم که سرورهای دیگر و سازندگان خود ماینکرفت هم از این قالب، یعنی متن و آموزش داخل یک دنیای بازی پرطرفدار، استفاده کنند.
علاوه بر تمام اینها، این کتابخانه و کاوش در آن برای خواننده گیمر می‌تواند مبدل به یک کار سرگرم‌کننده و عملی شود. برای استریمرها حتی موضوعی جذاب‌تر هم هست. پس وارد شوید، سالن پرچم‌ها را ببینید، در تالارها بچرخید و اگر تجربه جالبی داشتید، خوشحال می‌شویم رویکرد و نظراتتان را مطالعه کنیم.
